Tekst: Ingrid Vander Veken

Hoe wonderlijk binnen PEN de wegen van woorden zijn! Hij was een van de eerste gasten in de PEN-Schrijversflat. Vonani Bila (°1972, Shirley Village), een jonge dichter en activist uit Zuid-Afrika. “A human being against global greed,” zoals hij zichzelf omschreef.

De Schrijversflat was toen nog ondergebracht in een gebouw van de Universiteit Antwerpen, die samen met de stad en de provincie de schouders had gezet onder dit initiatief van PEN Vlaanderen. Toen de flat in 2007 haar vijfjarig bestaan vierde, was dat op een nieuw adres.

Bij die feestelijke gelegenheid bundelden we bijdragen van gasten, die er tot dusver hadden verbleven, in een jubileumuitgave ten voordele van het Writers in Prison Committee, ‘Woord onder Dak’. Vonani Bila stuurde drie teksten in, waaronder The Magician*, geïnspireerd door een straatkunstenaar die hem tijdens zijn verblijf in Antwerpen was bijgebleven

Zopas belandde in mijn mailbox, als toenmalig verantwoordelijke voor de Schrijversflat, een verrassende vraag. Of deze bijdrage mocht worden overgenomen op Herri, een aan de universiteit van Stellenbosch gelinkt, digitaal platform? Vanzelfsprekend mocht dat!

Een blik op de website leerde me dat het platform, behalve poëzie en proza, ook plastische kunst en muziek omvat. Met – hoe kan het anders in een land dat zolang onder apartheid heeft gekreund? – een onderstroom van politieke bewustwording en dekolonisatie. “Zo willen wij de rijke Zuid-Afrikaanse erfenis ontsluiten die ten onrechte verwaarloosd is geworden,” stuurden de initiatiefnemers me nog na.

Vonani Bila, zo bleek, was curator van de jongste editie van Herri. Zijn Timbila Library Project is genoemd naar de vele initiatieven die hij, bovenop een resem eigen publicaties, de voorbije jaren nam. Naast een uitgeverij, Timbala Books, hoort daar ook een bescheiden landelijke residentie bij, het Timbila Writers’ Village. Het idee daarvoor, liet Vonani me weten, was gerijpt… tijdens zijn verblijf in de PEN-Schrijversflat.

Het Timbila Library Project van Herri is bedoeld als open digitaal archief van alle Timbila-initiatieven, inclusief lezingen, tentoonstellingen en muziekfestivals. Zelf is Vonani Bila intussen voltijds prof in de literatuur aan de universiteit van Limpopo. Zijn aandacht gaat nu in hoofdzaak naar de publicatie van Xitonga-woordenboeken, één van de twaalf officiële Zuid-Afrikaanse talen, waarvan hij er zelf een achttal spreekt. Maar bovenal de taal van zijn ouders: een moeder die een rasvertelster was; een vader, begenadigd muzikant. Liederen, spreekwoorden, aloude volksverhalen: in het jongetje dat elke dag veertien kilometer te voet naar school moest, hebben zij de toekomstige schrijver wakker gemaakt.

https://herri.org.za/12/
https://herri.org.za/12/vonani-bila-magician/

*Door Suzane Binnemans vertaald als De Tovenaar