PEN-ereleden

In december 2018 maakte PEN Vlaanderen haar eerste twee ereleden bekend op de eerste editie van het event Free the Word: Ahmet Şık en Ahmet Altan, beide uit Turkije.

Hoewel deze twee Ahmets in het verleden politieke opponenten waren, kozen we er expliciet voor om hen samen erelid van PEN te maken — ons antwoord op de polarisatie in het land. Het is hoopgevend, en een blijk van grote generositeit ook, dat beide Ahmet’s erin toegestemd hebben samen erelid te zijn.

Ahmet Altan (Turkije, °1950)

Ahmet Altan
Ahmet Altan

Ahmet Altan is één van Turkijes meest gelezen schrijvers: hij is de auteur van vijf essaybundels en negen romans. Kenners vinden hem de beste hedendaagse romanschrijver van Turkije. Altan is ook een invloedrijke politieke opiniemaker. Hij was een van de eerste Turkse intellectuelen die de Armeense genocide erkende. In 2009 ontving Altan de Prize for the Freedom and Future of the Media door de Media Foundation of Sparkasse Leipzig. In 2011 kreeg hij de International Hrant Dink Award, in 2013 de Freedom of Thought and Expression Prize (Turkse Uitgeversvereniging) en in 2017 de Istanbul Human Rights Association Freedom of Thought and Expression Prize.

Op 23 september 2016, in de nasleep van de mislukte coup tegen president Erdoğan, werd Ahmet Altan gearresteerd. Hij werd ervan beschuldigd “subliminale boodschappen te hebben gegeven om de coupplanners aan te moedigen”. Samen met hem werden ook zijn broer Mehmet, een economist en journalist, en nog vier andere journalisten gearresteerd.

Op 11 januari 2019 oordeelde het hooggerechtshof dat de arrestatie van de Altans ongrondwettelijk was en dat ze vrijgelaten moesten worden. “Niemand zou op basis van een aantijging als deze in de cel mogen zitten”, zei de rechter. Nog diezelfde dag besliste een lager gerechtshof dit oordeel naast zich neer te leggen, de broers Altan bleven in de cel.

Op 16 februari 2019 vond het vonnis plaats in de rechtszaal van de Silivrigevangenis waar ook de laatste zittingen van het Cumhuriyet-proces plaatsvonden. Er waren geen sympathisanten aanwezig, de grote zaal was leeg buiten de beklaagden en de advocaten. Er was slechts één waarneemster: Sarah Clarke van PEN International.
Ahmet en Mehmet Altan werden die dag, samen met nog een derde journalist, veroordeeld tot onvoorwaardelijk levenslang met een extra zwaar gevangenisregime. Ahmets broer Mehmet werd in september vrijgelaten, Ahmet niet. Hij is veroordeeld tot eenzame opsluiting en mag maar een uur per dag zijn cel verlaten. Een keer om de veertien dagen mag hij een uur bezoek ontvangen van een naast familielid en ook een uur van een advocaat. Een keer om de veertien dagen mag hij bellen met naaste familie.

Intussen werd Ahmet Altan door het Turkse Hof van Cassatie vrijgesproken van het schenden van de grondwet, maar werd hij wel veroordeeld tot 15 jaar gevangenis voor het steunen van de Gülen-beweging. De rechters oordeelden dat hij op de hoogte was van de plannen voor de coup. Waarschijnlijk betekent dit 5 tot 15 jaar cel. Ahmets broer Mehmet Altan werd wel vrijgesproken wegens niet genoeg bewijs voor zijn betrokkenheid bij de mislukte coup in 2016. Wordt vervolgd …

Ik zal de wereld nooit meer zien

In mei 2019 verscheen bij uitgeverij De Bezige Bij de essaybundel ‘Ik zal de wereld nooit meer zien’, waarin Altan met een bijzonder scherpe en ook poëtische blik over zijn arrestatie en het leven in de gevangenis schrijft. De bundel verscheen ook al in o.a. Spanje, Duitsland, Italië en in het VK. Voorlopig zal het niet in Turkije verschijnen.

Ahmet Şık (Turkije, °1970)

Ahmet Şık
Ahmet Şık

Ahmet Şık is een bekroonde Turkse onderzoeksjournalist en auteur. Hij schrijft al 25 jaar over mensenrechten, corruptie bij de overheid en de veiligheidsdiensten in Turkije. Zijn boek ‘The Imam’s Army’ over Fethullah Gülen en de Gülen-beweging werd in beslag genomen door de Turkse politie en verbannen in 2011.

In juli 2016 poogde een deel van het Turkse leger president Erdoğan af te zetten via een militaire staatsgreep, die onderdrukt werd door Erdoğan. In de nasleep hiervan werd Ahmet Şık gearresteerd en opgesloten in december 2016. De eerste drie dagen zonder eten en drinken. Daarna acht maanden in eenzame opsluiting en zonder te weten waarvan hij werd beschuldigd. Zijn zaak werd toegevoegd aan die van Cumhuriyet, de krant waar hij voor werkte.

Op 9 maart 2019 werd Ahmet Şık na 14,5 maand gevangenschap in voorlopige vrijheid gesteld. Op 25 april 2019 viel het eindvonnis in de Cumhuriyet-zaak. Van de 18 beklaagde medewerkers van de krant werden er 15 veroordeeld. Ahmet Şık werd veroordeeld tot een gevangenisstraf van 7 jaar en 6 maanden. Die straf moet nog door het hooggerechtshof bevestigd worden.

Het weerhield Şık er niet van om in juni op te komen voor de parlementsverkiezingen. Vandaag zetelt hij als vertegenwoordiger van de democratische volkspartij, de HDP, in het Turks parlement.

Hier leest u het statement dat hij schreef n.a.v. zijn erelidmaatschap. (link volgt)