“Journalisten spelen een cruciale rol bij het verstrekken van accurate en actuele informatie aan het publiek, bij het vastleggen van gebeurtenissen en bij het getuigen waar anderen dat niet kunnen. Wanneer zij het zwijgen wordt opgelegd, blijven families in onzekerheid achter, blijven verhalen onverteld en wordt de waarheid zelf in de vergetelheid geduwd. Achter elke gedetineerde journalist staat een persoon die moed verkoos boven stilzwijgen, en een gemeenschap die nu met hun afwezigheid leeft.”

Burhan Sonmez, voorzitter van PEN International

3 mei 2026 – Op Werelddag van de Persvrijheid roept PEN International op tot de onmiddellijke en onvoorwaardelijke vrijlating van alle Oekraïense journalisten die door de Russische autoriteiten worden vastgehouden in de Russische Federatie en in de door Rusland bezette gebieden van Oekraïne, en dringt er bij de internationale gemeenschap op aan om de inspanningen op te voeren om de verantwoordelijken ter verantwoording te roepen.

Wat kan jij doen?

Belangenbehartiging

Neem contact op met de regeringsleider of minister van Buitenlandse Zaken van uw land en dring er bij hen op aan om:

• Alle middelen aan te wenden om de onmiddellijke en onvoorwaardelijke vrijlating te bewerkstelligen van alle Oekraïense journalisten die onrechtmatig door de Russische autoriteiten worden vastgehouden, en te zorgen voor hun veilige terugkeer onder de jurisdictie van de Oekraïense autoriteiten.
• Onbelemmerde toegang te eisen voor het Internationale Comité van het Rode Kruis (ICRC) en de VN-mensenrechtenwaarnemingsmissie in Oekraïne tot detentiecentra in de Russische Federatie en in de door Rusland bezette gebieden van Oekraïne.
• Ambtenaren van de Russische Federatie die betrokken zijn bij de onrechtmatige detentie, marteling, mishandeling, gedwongen verdwijning of moord op Oekraïense journalisten en de vernietiging van media-infrastructuur ter verantwoording te roepen.
• •Verleen financiële steun aan Oekraïense journalisten en media en help bij de wederopbouw van de kritieke media-infrastructuur die door Russische troepen in heel Oekraïne is vernietigd.

Sociale media

Verspreid het nieuws over Oekraïense journalisten die in Russische gevangenschap worden gehouden. Gebruik de hashtags #WorldPressFreedomDay, #WPFD2026 en #FreeUkrainianJournalists, en tag @peninternational (Instagram), facebook.com/peninternational (Facebook) en @peninternational.bsky.social (Bluesky). Deel de berichten van PEN Vlaanderen op onze sociale media.

Lees meer over de 26 Oekraïense journalisten die in Russische gevangenschap zitten en over oorlogsverslaggeving

De grootschalige invasie van Oekraïne door de Russische Federatie blijft miljoenen mensen leed berokkenen, waarbij Russische troepen oorlogsmisdaden en andere schendingen van het internationaal humanitair recht begaan. Zoals gedocumenteerd door het Platform voor de Veiligheid van Journalisten van de Raad van Europa, waarvan PEN International een partner is, zitten ten minste 26 Oekraïense journalisten nog steeds gevangen in de Russische Federatie en in de door Rusland bezette gebieden van Oekraïne. Velen van hen zijn Krim-Tataren en zitten lange gevangenisstraffen uit op basis van valse beschuldigingen, waaronder ‘terrorisme’, ‘verraad’ of ‘sabotage’.

• • Oleksiy Bessarabov, Sevastopol, door Rusland bezette Krim, 9 november 2016
• • Dmytro Shtyblikov, Sevastopol, door Rusland bezette Krim, 9 november 2016
• • Ernes Ametov, Bakhchysarai, door Rusland bezette Krim, 11 oktober 2017
• • Marlen Asanov, Bakhchysarai, door Rusland bezette Krim, 11 oktober 2017
• • Tymur Ibrahimov, Bakhchysarai, door Rusland bezette Krim, 11 oktober 2017
• • Seyran Saliev, Bakhchysarai, door Rusland bezette Krim, 11 oktober 2017
• • Server Mustafayev, Bakhchysarai, door Rusland bezette Krim, 21 mei 2018
• • Rustem Sheikhaliev, Simferopol, door Rusland bezette Krim, 27 maart 2019
• • Ruslan Suleimanov, Simferopol, door Rusland bezette Krim, 27 maart 2019
• • Osman Arifmemetov, Rostov aan de Don, Russische Federatie, 28 maart 2019
• • Remzi Bekirov, Rostov aan de Don, Russische Federatie, 28 maart 2019
• • Amet Suleymanov, Bakhchysarai, door Rusland bezette Krim, 11 maart 2020
• • Asan Akhtemov, Simferopol, door Rusland bezette Krim, 4 september 2021
• • Iryna Danylovych, Koktebel, door Rusland bezette Krim, 29 april 2022
• • Yevheniy Ilchenko, Melitopol, regio Zaporizja, 10 juli 2022
• • Vilen Temerianov, Vilne, door Rusland bezette Krim, 11 augustus 2022
• • Iryna Levchenko, Melitopol, regio Zaporizja, 6 mei 2023
• • Vladyslav Hershon, Melitopol, regio Zaporizja, 20 augustus 2023
• • Anastasia Hlukhovska, Melitopol, regio Zaporizja, 20 augustus 2023
• • Heorhiy Levchenko, Melitopol, regio Zaporizja, 20 augustus 2023
• • Oleksandr Malyshev, Melitopol, regio Zaporizja, 20 augustus 2023
• • Maksym Rupchov, Melitopol, regio Zaporizja, 20 augustus 2023
• • Yana Suvorova, Melitopol, regio Zaporizja, 20 augustus 2023
• • Aziz Azizov, Bakhchysarai, door Rusland bezette Krim, 5 maart 2024
• • Rustem Osmanov, Bakhchysarai, door Rusland bezette Krim, 5 maart 2024
• • Hennadiy Osmak, Henichesk, regio Cherson, 11 maart 2024

In augustus 2025 hebben de Oekraïense autoriteiten de journalisten Dmytro Khyliuk en Mark Kaliush in het kader van een gevangenenruil bevrijd uit Russische gevangenschap. Vladyslav Yesypenko, winnaar van de PEN/Barbey Freedom to Write Award 2022, werd in juni 2025 vrijgelaten na het uitzitten van zijn straf. Alle drie getuigden ze over de onmenselijke behandeling van Oekraïense gevangenen in Russische detentiecentra, waar de autoriteiten hen systematisch onderwerpen aan marteling, langdurige isolatie, gedwongen verdwijningen en andere onmenselijke behandelingen, die neerkomen op oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid. Een cultuur van straffeloosheid moedigt de daders aan.

Journalisten in Oekraïne blijven onder enorme druk werken en worden geconfronteerd met ernstige bedreigingen voor hun veiligheid nu de Russische drone-aanvallen toenemen. Sinds 24 februari 2022 zijn ten minste 22 journalisten en mediawerkers door Russische troepen in Oekraïne gedood terwijl zij hun professionele taken uitvoerden. PEN International sluit zich aan bij PEN Oekraïne en dringt aan op volledige gerechtigheid en verantwoording voor journaliste Viktoria Roshchyna, die naar verluidt op 19 september 2024 in Russische hechtenis is overleden. In april 2025 onthulde het Viktoriia Project dat Roshchyna herhaaldelijk was gemarteld. Haar lichaam, dat uiteindelijk naar Oekraïne werd gerepatrieerd, miste verschillende organen, mogelijk om de doodsoorzaak te verbergen. Er loopt een onderzoek naar oorlogsmisdaden.

Russische aanvallen hebben grote schade aangericht aan de telecommunicatie-infrastructuur en redactiekantoren, waardoor onafhankelijke berichtgeving vanuit oorlogsgebieden nog verder wordt belemmerd. In januari 2025 had het besluit van de Amerikaanse regering om alle buitenlandse hulpcontracten via het United States Agency for International Development (USAID) – dat ongeveer negen op de tien mediakanalen in Oekraïne ondersteunde – te bevriezen, ernstige gevolgen voor regionale redacties en onderzoeksjournalistieke projecten. Deze bezuinigingen ondermijnden de veiligheid nog verder, waardoor journalisten, met name aan het front, verstoken bleven van essentiële bescherming of noodhulp.

Zoals benadrukt in een baanbrekende resolutie die in oktober 2025 door de Parlementaire Vergadering van de Raad van Europa is aangenomen, zijn er dringende maatregelen nodig om de veiligheid van journalisten te waarborgen en vrije media in Oekraïne – en daarbuiten – te ondersteunen.

Zie voor meer informatie het essay van Volodymyr Yermolenko voor PEN International.