Nu de massale onderdrukking van protesten en afwijkende meningen in Iran dramatisch toeneemt en de communicatie bijna volledig is platgelegd, roepen de Free Narges Coalition en meer dan 30 ondertekenende organisaties op tot dringende en concrete maatregelen om internetcensuur te stoppen. Ook slaan zij alarm over de ernstige bedreigingen voor bestaande en nieuw gearresteerde gevangenen, met name degenen die gevangen zitten vanwege hun mensenrechtenwerk, journalistiek, meningsuiting, activisme of vreedzame bijeenkomsten.

Iran maakt een van de ernstigste periodes van onderdrukking in zijn recente geschiedenis door. De protesten die op 28 december in de Grand Bazar van Teheran begonnen tegen de ineenstorting van de nationale munt, groeiden in omvang en reikwijdte totdat de autoriteiten op 8 januari de internettoegang van Iran tot de buitenwereld volledig blokkeerden en een nog strengere onderdrukking begonnen. Schokkende beelden van dode demonstranten, berichten van artsen over overvolle ziekenhuizen en het dodelijke gebruik van militaire wapens en scherpe munitie, en het ontbreken van toegang voor journalisten en onafhankelijke media hebben geleid tot wanhoop bij families die hun dierbaren missen, en tot grote bezorgdheid over de veiligheid van duizenden gewonden en gedetineerden. Mensenrechtenorganisaties en internationale media hebben kunnen verifiëren dat meer dan 2 500 demonstranten, waaronder kinderen onder de 18 jaar, zijn gedood en dat duizenden gewond zijn geraakt, sommigen ernstig, terwijl bijna twintigduizend mensen zijn gearresteerd. Aangezien het merendeel van de moorden sinds 8 januari heeft plaatsgevonden, te midden van een volledige digitale black-out die verdere verificatie onmogelijk heeft gemaakt, schatten huidige rapporten het aantal moorden veel hoger, waarschijnlijk meer dan 6.000.

Ondertussen heeft de procureur-generaal van Teheran in officiële verklaringen de demonstranten omschreven als vandalen en gedreigd dat zij zullen worden veroordeeld voor moharebe (oorlog voeren tegen God), een aanklacht die volgens het islamitische strafrecht met de doodstraf kan worden bestraft. De staatsmedia hebben ook melding gemaakt van massale arrestaties van personen die zij bestempelen als “relschoppers”.

Volgens NetBlocks heeft Iran sinds 8 januari meer dan 140 uur te maken gehad met een bijna volledige internetblokkade. Dergelijke communicatieblokkades beperken de toegang tot onafhankelijke berichtgeving en het delen van essentiële en levensreddende informatie ernstig, en creëren omstandigheden waarin ernstige schendingen van de mensenrechten straffeloos kunnen worden begaan. Voorafgaand aan de blokkade hadden mensenrechtenverdedigers en bekende dissidenten zowel binnen als buiten Iran gemeld dat ze bedreigd waren, omdat de autoriteiten probeerden uitingen van steun voor de protesten online te onderdrukken.

In deze context lopen zowel recente als langdurig gedetineerden – waaronder mensenrechtenverdedigers, journalisten, schrijvers en kunstenaars – een acuut en vaak over het hoofd gezien risico. Uit patronen in het verleden in Iran blijkt dat periodes van wijdverbreide onrust gepaard gaan met verhoogde misstanden in detentiecentra, waar deze groepen bijzonder kwetsbaar zijn voor buitengerechtelijke executies, gedwongen verdwijningen, foltering en andere vormen van mishandeling. Degenen die in eenzame opsluiting worden gehouden en geen contact met de buitenwereld mogen hebben, lopen een bijzonder groot risico.

Onder de recentelijk gedetineerden bevinden zich prominente figuren uit het Iraanse maatschappelijk middenveld, waaronder Nobelprijswinnaar Narges Mohammadi, Sepideh Gholian, Alieh Motalebzadeh, Javad Alikordi, Hasti Amiri, Pooran Nazemi en andere mensenrechtenverdedigers en journalisten. Zij zijn op 12 december in Mashhad na de herdenkingsceremonie voor advocaat Khosrow Alikordi met geweld gearresteerd en worden al meer dan een maand in eenzame opsluiting vastgehouden, zonder dat hun verblijfplaats en toestand bekend zijn. Narges Mohammadi heeft geen toegang gekregen tot juridische bijstand en mag geen contact opnemen met haar familie, afgezien van een kort telefoontje op 14 december, waarin zij melding maakte van ernstige mishandeling, waaronder slagen met wapenstokken op haar hoofd en nek, en dreigementen met verder geweld. Op 6 januari, vóór de totale internetblokkade, kon journaliste en mensenrechtenverdediger Alieh Motalebzadeh, bij wie kanker is vastgesteld, haar familie bellen. Haar dochter meldde in een videoboodschap dat ze niet goed klonk en dat de gedetineerden onder zware druk staan. Na verslechtering van haar gezondheid op 12 januari werd ze op borgtocht vrijgelaten. De gezondheidstoestand van Pouran Nazemi zou ernstig zijn terwijl zij nog steeds vastzit. Narges Mohammadi ligt sinds 12 december, na haar gewelddadige arrestatie en willekeurige detentie, al drie dagen in het ziekenhuis. Door de aanhoudende communicatieblokkade hebben de families en advocaten geen contact met hen kunnen opnemen, ook niet om te vragen of hun willekeurige detentiebevel van 30 dagen is verlengd of niet.

De organisaties spreken hundiepe bezorgdheid uit over de escalatie van het doden van demonstranten en over het ernstige risico van willekeurige juridische aanklachten, waarop de doodstraf staat, tegen degenen die worden vastgehouden. Ze benadrukken dat de levens en de veiligheid van de meest kwetsbaren die in Iran worden vastgehouden, niet mogen worden vergeten. Mensenrechtenverdedigers, journalisten, schrijvers, kunstenaars en personen die worden vervolgd vanwege het uitoefenen van hun recht op vrijheid van vergadering en meningsuiting, staan in de frontlinie van de vreedzame strijd voor fundamentele mensenrechten. Zij moeten worden beschermd en onmiddellijk en onvoorwaardelijk worden vrijgelaten. De organisaties roepen de internationale gemeenschap op om onmiddellijk actie te ondernemen om een einde te maken aan de escalerende schendingen van de mensenrechten en de menselijkheid.
Nu de berichten over massale arrestaties, moorden en wijdverbreid geweld blijven escaleren, betuigen de organisaties hun volledige solidariteit met het Iraanse volk in zijn legitieme strijd voor fundamentele vrijheden en democratische rechten. Ze dringen er bij de internationale gemeenschap op aan om dringende en concrete maatregelen te nemen om verder verlies van mensenlevens te voorkomen en ervoor te zorgen dat Iran zijn internationale mensenrechtenverplichtingen nakomt, onder meer door:

• Onmiddellijke en onvoorwaardelijke vrijlating van alle personen die in Iran gevangen zitten vanwege hun vreedzame activisme of meningsuiting, waaronder Nobelprijswinnaar Narges Mohammadi, evenals mensenrechten- en vrouwenrechtenverdedigers, activisten uit het maatschappelijk middenveld, journalisten, advocaten, schrijvers, kunstenaars, vertegenwoordigers van religieuze en etnische minderheden, milieu- en arbeidsrechtenverdedigers, studenten en alle anderen die worden vastgehouden of risico lopen vanwege het uitoefenen van hun fundamentele rechten.
• Onmiddellijke herstel van volledige en onbeperkte toegang tot internet en telecommunicatiediensten, en beëindiging van de landelijke informatieblokkades die nieuwsverslaggeving censureren, onderdrukking vergemakkelijken, de overdracht van essentiële en levensreddende communicatie, onder meer voor medisch personeel, blokkeren en de documentatie van mensenrechtenschendingen belemmeren. Onafhankelijk, onpartijdig en transparant onderzoek naar moorden, foltering, dodelijk geweld door veiligheidsagenten, gedwongen verdwijningen en andere ernstige mensenrechtenschendingen die zijn begaan in het kader van de aanhoudende protesten, met het oog op het waarborgen van verantwoordingsplicht in overeenstemming met het internationaal recht.

Aangezien elk uur van inactiviteit het risico op onomkeerbaar verlies van mensenlevens en grove schendingen van de mensenrechten vergroot, moet de internationale gemeenschap dringend actie ondernemen om de gedetineerden te beschermen, hun veiligheid en rechten te waarborgen en verdere schendingen van het internationaal recht te voorkomen.

Meer informatie vind je op de website van de Free Narges Coalition.