Op 11 september werden 52 politieke gevangenen (waaronder 6 schrijvers) vrijgelaten en onder dwang uit Belarus weggevoerd en naar Litouwen gestuurd. Deze vrijlating volgde op een ontmoeting tussen Aliaksandr Loekasjenko en een Amerikaanse delegatie in Minsk en maakte ogenschijnlijk deel uit van Loekasjenko’s pogingen om sancties te laten opheffen. Onder de vrijgelatenen bevonden zich PEN Belarus-lid en de bekende filosoof Uladzimir Mackievič, evenals de schrijvers Mikoła Dziadok, Zmicier Daškievič, Łarysa Ščyrakova, Pavieł Mažejka en Pavieł Vinahradaŭ. Ook werden verschillende journalisten vrijgelaten.

Hoewel PEN International en PEN Belarus de langverwachte vrijlating van de schrijvers toejuichen, uiten de organisaties hun diepe bezorgdheid over het feit dat zij tot ballingschap zijn gedwongen, terwijl velen van hen de wens hadden uitgesproken om in Belarus te blijven. Veel van de vrijgelatenen zaten aan het einde van hun straf en hun paspoorten waren in beslag genomen, waardoor zij niet naar Belarus konden terugkeren om zich bij hun geliefden te voegen. De prominente oppositiepoliticus Mikalai Statkevich, die weigerde in ballingschap te gaan, zou zijn teruggekeerd naar Belarus. Volgens de beschikbare informatie werd Statkevich bij aankomst gearresteerd en teruggestuurd naar de gevangenis. Op het moment van schrijven is zijn exacte verblijfplaats nog onbekend.

We zijn blij dat zes schrijvers zijn vrijgelaten. Toch moeten we de waarheid spreken: gedwongen ballingschap is geen vrijheid, maar een andere vorm van straf. Meer dan duizend mensen zitten nog steeds achter de tralies in Belarus onder onmenselijke omstandigheden – onder hen 23 schrijvers – en elke dag vinden er nieuwe politiek gemotiveerde arrestaties plaats. Degenen die zijn vrijgelaten, dragen een diep trauma met zich mee; velen hebben er niet voor gekozen om Belarus te verlaten en bevinden zich nu in het buitenland zonder familie, zonder huis en zonder ondersteunend netwerk. Echte vrijheid is de vrijheid om je eigen thuis en toekomst te kiezen. We dringen aan op de vrijlating van alle politieke gevangenen en op het beëindigen van de onderdrukking en de nieuwe arrestaties. Mensen mogen niet tot ballingschap worden gedwongen, maar moeten een veilig en onvoorwaardelijk recht op terugkeer krijgen. Degenen die al gedwongen zijn te vertrekken, moeten uitgebreide steun en rehabilitatie krijgen.’

Taciana Niadbaj, voorzitter PEN Belarus.

Hoewel de vrijlating goed nieuws is, blijft de vrijheid van meningsuiting zwaar onder druk staan in Belarus. Nog steeds zitten er 23 schrijvers in kolonies, gevangenissen en voorlopige hechteniscentra. Onder hen Andrzej Poczobut, Kaciaryna Andrejeva (Bachvałava), Maksim Znak en PEN-erelid Aleś Bialacki. PEN International blijft voor hun vrijlating ijveren.